Religijność Romów stanowi jeden z najważniejszych i zarazem najbardziej złożonych elementów ich kultury. Jako naród bez własnego państwa Romowie przez wieki migrowali i osiedlali się w różnych częściach świata, co miało ogromny wpływ na kształtowanie ich duchowości. W rezultacie romska religijność nie jest jednorodna ani zamknięta w sztywnych ramach doktrynalnych. Łączy w sobie elementy dawnych wierzeń wywodzących się jeszcze z Indii, religii dominujących w krajach osiedlenia oraz tradycji przodków i własnego systemu wartości, znanego jako romanipen. Ta elastyczność i zdolność adaptacji sprawiły, że duchowość Romów przybrała formę swoistej mozaiki wyznań i praktyk religijnych.
Romowie zazwyczaj przyjmują religię większości społeczeństwa, w którym żyją. W Europie Środkowej i Wschodniej, w tym w Polsce, najczęściej są wyznania katolickiego, natomiast na Bałkanach i w Rosji dominuje prawosławie. W niektórych regionach, szczególnie na Bałkanach oraz w Turcji, liczne grupy Romów wyznają islam, często łącząc go z lokalnymi tradycjami chrześcijańskimi. W ostatnich dekadach coraz większą rolę odgrywają także wspólnoty protestanckie, zwłaszcza ruchy zielonoświątkowe, które oferują silne poczucie wspólnoty, wsparcie duchowe i społeczne. Niezależnie jednak od formalnego wyznania, religijność Romów zachowuje swój specyficzny charakter i rzadko ogranicza się wyłącznie do zasad jednej religii.
Jedną z najważniejszych cech duchowości romskiej jest synkretyzm, czyli łączenie różnych tradycji religijnych i wierzeń ludowych. Obok praktyk chrześcijańskich lub muzułmańskich funkcjonuje wiara w siły nadprzyrodzone, znaki, sny i wróżby, a także przekonanie o stałej obecności duchów przodków, zwanych mulo, w życiu codziennym. Religijność ta ma przede wszystkim charakter praktyczny i emocjonalny – koncentruje się na sprawach codziennych, takich jak zdrowie, bezpieczeństwo rodziny, pomyślność i los, a nie na abstrakcyjnych rozważaniach teologicznych.
W chrześcijańskich społecznościach romskich szczególne znaczenie ma Bóg postrzegany jako najwyższa siła sprawiedliwości i opieki, ale równie ważny jest kult świętych. Szczególną czcią otaczana jest Matka Boska, uznawana za opiekunkę rodzin i dzieci, a także lokalni święci patroni. Wyjątkowe miejsce w religijności Romów zajmuje święta Sara, znana jako Sara e Kali, uważana za patronkę Romów. Jej kult skupia Romów z całego świata podczas corocznych obchodów w miejscowości Saintes-Maries-de-la-Mer we Francji. W trakcie uroczystej procesji figura świętej jest wynoszona z kościoła i niesiona do morza, gdzie zostaje zanurzona w wodzie, czemu towarzyszą modlitwy, śpiewy i muzyka.
Kalendarz świąt romskich łączy elementy religijne z radosnym, wspólnotowym świętowaniem. Jednym z najważniejszych świąt, zwłaszcza na Bałkanach, jest Ederlezi, czyli święto św. Jerzego, obchodzone 6 maja. Symbolizuje ono nadejście wiosny, odrodzenie przyrody i nowy początek. Obchodom towarzyszy dekorowanie domów kwiatami i zielonymi gałązkami, rytualne kąpiele w wodzie z ziołami oraz wspólne biesiadowanie. W krajach takich jak Polska Romowie bardzo uroczyście obchodzą również Boże Narodzenie i Wielkanoc, zgodnie z obrządkiem katolickim, ale z silnym akcentem rodzinnym oraz pamięcią o zmarłych, których obecność duchowa jest szczególnie odczuwana w czasie świąt.
Religia i tradycja romska najsilniej ujawniają się w obrzędach przejścia, takich jak narodziny, ślub i śmierć. Narodziny dziecka wiążą się z licznymi praktykami ochronnymi, a chrzest stanowi kluczowy moment włączenia dziecka do wspólnoty. Wesele, zwane abijaw, jest jednym z najważniejszych wydarzeń w życiu Romów, często trwającym kilka dni, a uznanie związku przez rodzinę i starszyznę bywa ważniejsze niż formalny ślub cywilny czy kościelny. Pogrzeby romskie są bardzo uroczyste i pełne emocji, a towarzyszące im czuwania i stypy mają na celu oddanie czci zmarłemu oraz zapewnienie spokoju jego duszy.
Istotnym elementem duchowości romskiej jest również system zasad moralnych i obyczajowych określany jako romanipen. Obejmuje on m.in. pojęcia czystości i nieczystości rytualnej, które regulują relacje międzyludzkie, role społeczne kobiet i mężczyzn oraz codzienne zachowania. Przestrzeganie tych zasad ma nie tylko wymiar kulturowy, lecz także duchowy, ponieważ postrzegane jest jako warunek zachowania harmonii w życiu jednostki i całej wspólnoty.
Współcześnie religijność Romów ulega przemianom pod wpływem urbanizacji, edukacji oraz kontaktów z instytucjami religijnymi. Dla wielu Romów religia staje się nie tylko sferą wiary, lecz także ważnym źródłem wsparcia społecznego, poczucia tożsamości i godności. Mimo zmian religijność pozostaje jednym z filarów kultury romskiej, przenikając codzienne życie, relacje rodzinne i sposób postrzegania świata, a jej zrozumienie pozwala lepiej poznać bogactwo i różnorodność romskiej tradycji.